Hayvan Dostu Yapay Zeka Uygulamaları

Evlerde, sokaklarda, parklarda hayvan dostlarımız her yerde. Ne kadar onlarla konuşamasak, dillerini anlayamasak da iletişim kurmanın yolunu hep bulduk. Ancak siz de hiç demediniz mi kedimin dili olsa da bana derdini anlatabilse diye?

Belki aynı soruyu kendi evcil hayvanlarına da soran kişiler, evcil hayvanların sesleriyle ve beden dilleriyle “ne anlatmak istediğini” öğrenen yapay zeka algoritmaları geliştirilmeye başladılar.

Evcil hayvan sahipleri hayvanlarının söz dinlemesiyle övündüğünü hep duyarız. Asıl olansa hayvanın söz dinlemesinden çok kişinin onunla doğru iletişim kurabilmesinde yatıyor. Hayvanlarımıza çeşitli kelimeleri “öğretiyoruz” ve her seslendiğimizde anlamalarını bekliyoruz. Aslında hayvanlar kelimeleri değil, kelimenin taşıdığı vurguyu, enerjiyi ve tonlamayı öğreniyorlar. Yani “gel” demeden gel gibi tınlayan başka bir ses çıkardığınızda, hatta sadece o enerjiyi yaydığınızda bile köpeğiniz size koşabilir. Peki “gel” kelimesini anlamasını normal karşılıyoruz da biz “hav” kelimesinden ne anlıyoruz?

Evcil hayvanların sesleriyle ve beden dilleriyle “ne anlatmak istediğini” öğrenen yapay zeka algoritmaları geliştirilmeye başlandı. 10 yıl içinde ilk evcil hayvan tercüme uygulamasının piyasaya sürülebileceği düşünülüyor. Yapay zeka, aslında buradaki kullanımıyla “makine öğrenimi”, hayvanların temel iletişim metotlarını öğrenmek için gözlemleme tekniğin olarak kullanıyor.

Örneğin bir köpeğin havladığında veya kuyruğunu kıstırdığında ne anlatmak istediğini anlayabilmek için beden dilini ve kuyruk hareketlerini de gösteren binlerce havlama videosu analiz ediliyor. En başta bu hareketlerin ne anlama geldiği bilgisi için insanların deneyimlerine başvuruluyor. Deneyimli bir köpek bakıcısı, belli bir hareket dizisini gördüğünde “Dışarı çıkmak istiyor” yorumunda bulunabiliyor. Bu yorum video ile ilişkilendirilip yapay zeka algoritmasına tanımlanıyor. Yapay zeka bunun gibi birbirinden farklı binlerce ifadeyi karşılaştırıp eşleyerek hayvan dilini çözmeye başlıyor. Henüz başlangıç aşamasındaki çalışmalar tamamlandığında cep telefonunu hayvanın yüzüne tutarak ne derdi olduğunu anlamak mümkün olacak.

Tabi bu iletişimin ne kadar karmaşık olduğu aşikâr. Kuzey Arizona Üniversitesi'nden Dr. Con Slobodchikof, Amerikan çayır köpeklerinin iletişimi üzerine 30 yılı aşkındır çalışan bir akademisyen. Dr. Slobodchikof, çayır köpeklerinin neredeyse bir “dil” sayılabilecek nitelikte sofistike sesler kullandığını saptamış. Bu köpekler yüksek tonlarda ses çıkararak bir etoburun yaklaştığını birbirlerine bildirebiliyorlar. Etoburun türüne ve boyutlarına göre sesleri değişiklik gösteriyor. Hayvanlar bu seslerin farklı kombinasyonlarıyla daha karmaşık iletişim kurabiliyorlar, hatta yakındaki bir insanın kıyafet rengini bile ifade edebiliyorlar. Dr. Slobodchikof, elde ettiği verileri yapay zekayla işleyerek sesleri İngilizce'ye çeviren bir algoritma geliştirmeyi başarmış. Zoolingua adlı bir şirket kuran doktor, yakın gelecekte evcil köpeklerin ve kedilerin ifadelerinin bu teknolojiyle anlaşılabileceğine inanıyor.

Tabi yapay zekanın sınırları bunlarla bitmiyor. Yeni üretilecek proje, yapay uygulamalarının hayvanlar kadar zeki olmasını planlıyor. Bu projeyi deneylerle geliştirmeye çalışan ekip aynı hayvanlar için hazırlanmış oyun parklarına benzer “sanal oyun parkını” yapay zeka algoritmalarının yarışması için açıyor. Yapay zeka geliştiricileriyse bu süreçte yapay zeka algoritmalarını eğitmeyi ve yarıştırmayı planlıyor. Tabi bu yapay zekaların, aynı hayvanlar gibi temel amacı yemek bulmak.

Yukarıda yer alan video sanal oyun parkı olimpiyatlarına ait. Yapay zeka uygulaması ya da algoritmaları eğitiminde kullanılan önemli yöntemlerden biri olan “deep reinforcement learning” bizlerin hayvan eğitiminde kullandığımız ”ödül-ceza” eğitime dayalı bir yöntem. Bu sebeple yapay zeka algoritmalarına da aynı hayvanlar gibi ödül-ceza temelli eğitimler verilerek onların geliştirilmesi için kullanılabilir.

Evcil hayvanlarımızın yanında çiftlik hayvanlarını da etkileyecek bir yapay zeka tabanlı gelişme var. Şu anda Çin'de faaliyete geçmiş olan ve çiftlik hayvanlarını izlemekte kullanılan bir proje. Çinli çiftçiler yetiştirdikleri hayvanların konumunu, refahını ve sağlığını izleyebilmek için yapay zekanın ısı, ses ve görüntü özelliklerinden yararlanmaktalar.

“Umarım tüm hayvanlara GPS takılmamıştır” gibi soruları düşündüğünüzü, bu uygulamanın hayvanları nasıl kötü etkileyebileceğine dair sorularınız olduğunu hissediyor gibiyim. Ancak zaten çiftçiye ve hayvana iyi yönde etkisi olsun diye yapılan bu uygulama, hayvanların takip sisteminde kızılötesi ışınlar kullanarak sağlıkları hakkında bilgi sağlamakta. Ses tanıması özelliği, öksüren ya da belirgin farklı sesler çıkaran hayvanların ayırt edilip geç kalınmadan müdahale edilmesini sağlamakta. Üzerlerinde RFID etiketlerindense, yani GPS benzeri bir izleme sistemi sağlayıcı yerine, kimlik numarası olan etiketler veya işaretlerle hayvanın konumunu tespit edebilmek mümkün oluyor. Bu sayede çiftlik hayvanlarının da güvenli bir gelişim süreci göstermesi yapa zeka desteğiyle tüm Dünya'da ilerlemesini sürdürüyor.

Beni çok mutlu eden ve hayvan severleri de mutlu edecek bir proje daha var. Yapay zeka bu sefer laboratuvarda üzerinde sayısız ve yanlış deneyler yapılan tavşan, kurbağa, fare, maymun, kedi, köpek ve benzeri birçok hayvanın yerini almayı planlıyor. Ne kadar sayısı azaltılmaya çalışılsa da hala laboratuvarlarda üzerinde deney yapılan hayvanların sayısı azalmıyor.

Peki yapay zeka buna ne yapabilir? Öncelikle yapılan deneylerin hayvandan hayvana değişiklik gösterdiği, sonuçların bir kesinliğinin olmadığının farkına varılmış durumda. Bunun için geliştirilen bir yazılım var. Bu yazılımın temelini var olan moleküler yapılar ve belirlenmiş toksikoloji tipleri arasında tespit edilen ilişkiler haritasını analiz etmesi ve doğru kombinasyonlar üretmesi oluşturmakta. Ve bu harita sayesinde göz, cilt veya DNA'nın olası kimyasallarla olası tepkimeleri veya uyumlarını deney gerektirmeden analiz edilebilmekte. Tabi buna karşı çıkan tartışmalar sürmesine rağmen, yazılımın geliştirilmesi ve belirli laboratuvarlarda çalışır hale getirilmesi planlanıyor.

Umarız ki yapay zeka uygulamaları, insanlar, arabalar, evler, iş hayatı için faydalı olduğu kadar hayvanlar için de yararlı olur.

REFERANSLAR

Haberdar olun!

E-bültenimize kayıt olarak tüm yeniliklerimizden haberdar olabilirsiniz.

"Sisasoft İnternet Sitesi kullanım deneyiminizi kişiselleştirmek ve iyileştirmek için çerezler kullanıyoruz. Ziyaretinizi varsayılan ayarlarla gerçekleştirerek Sisasoft Gizlilik Politikası'da belirtilen şekilde çerezlerin kullanımını kabul etmiş oluyorsunuz."

444 06 34